Podstawy wystąpień publicznych

 

Ludzie od wieków chcieli wywierać odpowiednie wrażenie na innych, wykorzystując do tego liczne techniki autoprezentacji. Budowali swój autorytet plemienny za pomocą przytroczonej maczugi bądź obwieszając się kłami upolowanej zwierzyny. W sferze prywatnej najczęściej robimy to nieświadomie, natomiast aby skutecznie oddziaływać w biznesie, potrzebne nam są szkolenia i warsztaty. Odpowiednie techniki i ćwiczenia uczą, jak wykorzystywać świadomie konkretne techniki autoprezentacyjne.

Świadome sterowanie wrażeniem, jakie wywieramy na innych ludziach, czyli umiejętność pokazania się takim, jakim chcę, aby widzieli mnie inni, to najwyższy poziom profesjonalizmu i szacunku dla partnerów w biznesie. Trudno wyobrazić sobie w dzisiejszych czasach brak tych umiejętności. Jaki wizerunek sobie stworzymy na początku spotkania, taki utrzymuje się w czasie jego trwania (efekt pierwszego wrażenia). Głównym celem autoprezentacji jest spowodowanie, by inni postrzegali nas w pozytywny sposób.

Autoprezentacja – to umiejętność zarządzania wrażeniami, czyli kontrolowanie sposobu, w jaki widzą nas inni ludzie, oraz swobodnego poruszania się w świecie dobrych manier (G. Królik).

Autoprezentacja – w psychologii sposób, w jaki każdy człowiek przez swoje wypowiedzi, zachowania i sygnały niewerbalne komunikuje na zewnątrz, kim jest albo za kogo chciałby być uważany (Wikipedia).

O naszej pozycji w życiu zawodowym, a także w codziennych kontaktach z innymi decyduje to, jak skutecznie potrafimy komunikować się z innymi ludźmi i jak prezentujemy im siebie i swoje zdanie.

Dobra autoprezentacja to eksponowanie swoich walorów osobistych, czyli:

  • Uczciwość, rzetelność, zaufanie.
  • Profesjonalizm.
  • Naturalność i własny styl.
  • Wiedza, energia i emocje.

Funkcje autoprezentacji, czyli po co to robimy

  1. Podtrzymanie poczucia własnej wartości.
  2. Podtrzymanie i podkreślenie poczucia własnego indywidualizmu i stylu.
  3. Podtrzymanie poczucia kontroli nad wydarzeniami (reakcja).
  4. Dążenie do rozwoju własnej osoby.

Skuteczne taktyki autoprezentacji, czyli jak to zrobić

  1. Zastraszanie – zaprezentowanie siebie jako osoby silnej, aby inne osoby czuły strach.
  2. Błaganie, prośba – zaprezentowanie siebie jako osoby słabej w celu uzyskania pomocy od innych osób.
  3. Chwalenie, wywyższanie – zaprezentowanie siebie jako wzoru moralności i cnót w celu wywołania poczucia winy u innych osób.
  4. Autoreklama, autorytet – zaprezentowanie siebie jako osoby profesjonalnej, kompetentnej i skutecznej w celu zdobycia szacunku i podziwu.
  5. Sympatia – zaprezentowanie siebie w sposób miły, grzeczny, by zdobyć sympatię innych osób.

Nawiązywanie kontaktu ze słuchaczami

Należy pamiętać, że interakcje z małą grupą różnią się od tych, gdzie uczestników jest kilkudziesięciu, a nawet więcej. Jeśli nawiążesz z nimi pozytywny kontakt i będziesz go utrzymywać przez całe wystąpienie, nie tylko zostaniesz oceniony pozytywnie, ale też pobudzisz ich do działania i wzbudzisz motywację.

Te pierwsze chwile bywają najistotniejsze.

Pamiętaj – pierwszego wrażenia nie da się powtórzyć!

Nigdy nie dostaniesz drugiej szansy, żeby zrobić pierwsze wrażenie!

Wprawdzie co badanie, to inne wnioski, a później reguły, ale podczas wystąpień trzymamy się tej 4 x 20.

Pierwsze wrażenie, czyli jak zrobić na innych efekt łał! – REGUŁA 4 x 20

Reguła ta mówi, że ludzie formułują swoje pierwsze opinie i oceny w tzw. „pierwszych dwudziestkach”:

  • pierwsze 20 sekund,
  • pierwsze 20 cm od twarzy (wyraz twarzy, spojrzenie),
  • pierwsze 20 słów, które wypowiesz (język, intonacja i modulacja głosu),
  • pierwsze 20 kroków (chód, aparycja, postawa).

Co rejestrują słuchacze i co ma wpływ na nasze PIERWSZE DWADZIEŚCIA SEKUND?

– postawa,

– wyraz twarzy – uśmiech, grymas, spojrzenie,

– włosy – kolor, uczesanie,

– kolorystyka stroju oraz sam strój,

– sposób ułożenia i trzymania rąk,

– ustawienie nóg,

– rzucający się w oczy szczegół ubrania, gadżety, znaki szczególne.

Zadawanie pytań i udzielanie odpowiedzi słuchaczom podczas wystąpienia jest rzeczą priorytetową. Dyskusja pobudza oraz zwiększa aktywność i zaangażowanie. Dlatego tak ważną umiejętnością jest prowadzenie dyskusji w grupie i odpowiadanie na zadane nam pytania. Zakończenie wystąpienia efektowną i twórczą dyskusją może podnieść jej walory, a nas samych przedstawić w korzystnym świetle.

Moje pierwsze wspomnienia z wystąpień przed forum to wywołanie do tablicy i odpytanie wiadomości z ostatniej lekcji, które trzeba było wykuć na pamięć dokładnie tak, jak przekazała je nauczycielka. Stres był ogromny. Wszelkie przejawy pracy zespołowej (rozglądanie się błagalnym wzrokiem po kolegach z nadzieją na podpowiedź) były „nagradzane” oceną niedostateczną dla „współpracującego zespołu”.

Z takich m.in. powodów współpracujemy wraz z Instytutem Włókiennictwa Przemysłowego przy konkursie YOUNG DESIGN. Młodzi ludzie mają wiedzę, ponadprzeciętne umiejętności, ale niestety nie potrafią tego „sprzedać”.

Skąd pomysł organizatora na tego typu szkolenie? Jak usłyszałem, w poprzednich edycjach bywało tak, że uczestnik, przedstawiając swój pomysł, przez cały czas potrafił stać odwrócony plecami do kapituły. Smutne, ponieważ tak m.in. giną świetne i innowacyjne rozwiązania i pomysły.

Jakie więc umiejętności powinien mieć dobry mówca, czyli podstawowe zasady udanej dyskusji

Cztery zasady, których warto się trzymać, by dyskusja nie skończyła się naszą porażką:

  1. Powtarzaj na głos zadane Ci pytania, tak by inni również je słyszeli.
  2. Odpowiadaj na temat, a jeśli nie rozumiesz pytania, to poproś o rozwinięcie.
  3. Odpowiadaj krótko, konkretnie i zwięźle. Rozwlekłe odpowiadanie na pytanie zaczyna nudzić i staje się niezrozumiałe.
  4. Zachowaj kolejność pytań i pozwalaj zadać pytanie każdej chętnej osobie.

Podczas dyskusji, zadawania oraz odpowiadania na pytania należy pamiętać o kilku ważnych elementach:

  • Poinformuj słuchaczy, kiedy będziesz odpowiadał na pytania – w trakcie lub po zakończeniu wystąpienia. Jeśli po zakończeniu, to poproś, by uczestnicy notowali pytania.
  • Opracuj technikę zachęcania do zadawania pytań, np.: „Co państwo o tym myślicie?”, „Jakie jest państwa zdanie na ten temat?”, „A jak to wygląda z waszego punktu widzenia, doświadczenia?”.
  • Przygotuj się na ewentualne pytania, które mogą być zadane, i przygotuj sobie odpowiedzi.
  • Nie kłam, jeśli czegoś nie wiesz, najlepiej przyznaj się.
  • Swoją postawą, gestami zachęcaj i okazuj pozytywne nastawienie do zadawania pytań.

Czasem bywa tak, że dyskusja przybiera inną formę i treść niż wcześniej zakładaliśmy. Jak więc reagować, gdy słuchacze zapominają o zasadach, wzajemnym szacunku i otwartości na różnice?

  • Zachowaj obiektywizm.
  • Odetnij się od dalszej dyskusji i zakończ ją.
  • Odwołaj się do ustalonego wcześniej kontraktu/zasad.
  • Jeśli nie grzeczną prośbą, to stanowczością wycisz emocje.
  • Z humorem, żartem, dystansem i przymrużeniem oka.

ZAWSZE:

  • Okaż rozmówcy szacunek i zrozumienie dla jego stanowiska. Pokaż jednocześnie, że macie wspólny interes – znalezienie odpowiedzi, rozwiązania.
  • Doceń rozmówcę oraz zadane pytanie: „Bardzo dobre pytanie, cieszę się, że padło to pytanie, czekałem na to pytanie, bardzo odważne pytanie, doceniam” itp.
  • Przyznaj się do tego, że Twoja koncepcja może mieć luki lub niedociągnięcia wynikające z innego doświadczenia, wiedzy i umiejętności.
  • Okaż gotowość i nie bój się dyskusji – dyskusje są twórcze.
  • Nie nadawaj swoim odpowiedziom emocjonalnego lub osobistego zabarwienia.
  • Dobrze przeanalizuj wypowiedź bądź pytanie i skup się na merytorycznym rozwiązaniu tematu.

Budowanie pewności siebie – „Kim się czujesz, tym się stajesz”

Cechy i zachowania pewnej siebie osoby

  1. Dobry kontakt wzrokowy.
  2. Donośny i wyraźny głos, z odpowiednią modulacją.
  3. Odpowiednia postawa ciała.
  4. Otwarty i przyjazny wyraz twarzy.
  5. Wyjątkowość własnego zachowania.
  6. Sposób i styl wypowiadania się (budowa zdań, dobór słów, tempo wypowiedzi).
  7. Emocje, zaangażowanie, temperament – nadmierne emocje są irytujące, ale brak emocji tworzy nudę.
  8. Pozytywne i z dystansem podejście do samego siebie.

Należy mieć świadomość, że język ciała to zbiór elementów, na które otoczenie zwraca największą uwagę.

Osoby o wyprostowanej sylwetce ze wzrokiem patrzącym wprost odbierane są jako osoby pewne siebie i świadome swych mocnych stron, z kolei osoby przygarbione ze wzrokiem wbitym w ziemię – jako niepewne lub zamknięte w sobie.

→ Pamiętaj więc o odpowiedniej postawie!

Kolejnym ważnym elementem jest kontakt wzrokowy, świadczący o szczerości intencji, pewności siebie, zaufaniu do rozmówcy. Osoby, które unikają kontaktu wzrokowego, postrzegane są jako osoby nieszczere, czasem także jako niegodne zaufania.

→ Pamiętaj więc o kontakcie wzrokowym!

Mimika odzwierciedla nasze emocje. Mamy kilkadziesiąt mięśni twarzy, a używamy od kilku do kilkunastu. Nad mimiką najtrudniej zapanować, a nie da się jej ukryć. Oznaką klasy w zachowaniu powinien być zawsze uprzejmy i miły wyraz twarzy.

→ Pamiętaj, aby panować nad mimiką!

W czasie wystąpień publicznych nie sposób uniknąć gestykulowania. Ważne jest, aby nasze gesty współgrały z tym, co mówimy. Silne i zdecydowane gesty zdradzają pewność siebie. Spokojne zaś świadczą o opanowaniu. Gesty zbyt żywiołowe mogą być odbierane jako natarczywe i mogą świadczyć na naszą niekorzyść, kwalifikując do grupy osób chaotycznych, roztargnionych.

→ Pamiętaj o adekwatnej gestykulacji

Podczas wystąpień publicznych unikaj:

  • Braku kontaktu wzrokowego ze słuchaczami.
  • Niespokojnego, rozbieganego wzroku.
  • Sztywnej i zasadniczej postawy.

Występując przed innymi – PAMIĘTAJ:

  • Zachowuj ciągły kontakt wzrokowy z odbiorcami.
  • Zwróć uwagę na uśmiech i miły wyraz twarzy.
  • Pamiętaj o naturalnej, wyprostowanej postawie.
  • Wzmacniaj wypowiedź odpowiednimi gestami.
  • Ciało i usta muszą mówić to samo.
  • Stosuj spokojne, tzw. otwarte ruchy dłoni i ramion.
  • Poruszaj się po dostępnej Ci powierzchni.
  • Pomyśl o wygodnym, dostosowanym do sytuacji ubiorze.

Najprostszy schemat wystąpień publicznych większość z nas pamięta ze szkoły podstawowej.

Pani od polskiego powtarzała jak mantrę:

„Najważniejsze w wypracowaniu jest – rozpoczęcie, rozwinięcie i zakończenie”.

Rozpoczęcie – pierwsze wrażenie jest najsilniejsze i może przesądzić o powodzeniu wystąpienia.

  • Przedstaw główne przesłanie prezentacji, nakreśl jej temat.
  • Zaskocz słuchaczy (zadaj zaskakujące pytanie).
  • Pobudź do myślenia (jak państwo myślicie…?).
  • Opowiedz historyjkę lub anegdotę.
  • Zachowaj się niekonwencjonalnie, nienaturalnie.
  • Podaj kilka aktualnych faktów.

Przykład z jednej konferencji, gdzie na mównicę wyszedł prelegent. Swoją prezentację rozpoczął następującymi słowami: „Bardzo państwa przepraszam. Temat ten, jak wiecie, miał prowadzić profesor X. Niestety nie dojechał. Jestem jego asystentem i, cóż, w zastępstwie to ja jestem zmuszony omówić ten temat”.

Rozwinięcie

  • Używaj obrazowych określeń.
  • Mów o korzyściach.
  • Pamiętaj o efekcie pierwszeństwa i świeżości.
  • Rób krótkie podsumowania w trakcie prezentacji.

Zakończenie

  • Złe zakończenie niszczy wszystko.
  • Decyduj, jakie wrażenie po sobie zostawisz.
  • Zadbaj o zakończenie.
  • Zakończ prezentację, wkładając w nią maksimum energii.
  • Wezwij do działania.

 

Odpowiednie przygotowanie prezentacji zwiększa jej szanse na sukces.

Pamiętaj: im mniejsze doświadczenie w obszarze wystąpień, tym dokładniejsze powinno być przygotowanie!

Zasada ta dotyczy również czasu. Zacytuję tu jednego z moich byłych wykładowców: „Do kilkudniowego szkolenia przygotowuję się od kilkunastu minut do godziny. Do szkolenia (prezentacji), która będzie trwała 15–30 minut, przygotowuję się kilka dni”.

 

Powodzenia 😊

 

ANDRZEJ ZDANOWSKI

TRENER /PRAKTYK/AUTOR

Specjalizuje się w szkoleniach z zakresu sprzedaży i zarządzania zespołami – budowania, motywacji oraz przywództwa. Bardzo dobry mówca. Jest bardzo barwną osobą, prawdziwą duszą towarzystwa, zaraża dobrym humorem i sypie anegdotami jak z rękawa. Nie ma dla niego rzeczy niemożliwych, każde wyzwanie to zadanie. Jest autorem książki „Typologia osobowości w praktyce, czyli jak ułatwić sobie życie” oraz współautorem książki „Sięgaj dalej – scenariusze szkoleń biznesowych”. Prywatnie biega – nieważne gdzie, byle dobiec. Ciągle szuka kreatywnych i niestandardowych rozwiązań.

 

 

zdjęcia : Piotr Jańczyk

 

 

Show Buttons
Hide Buttons