Sukces czy koszt psychiczny? Cała prawda o „dam radę’”

Czy można zarządzać zespołem, dowozić wyniki, być „ogarniętym” liderem i jednocześnie trwać w kryzysie psychicznym? Patrzę na ludzi biznesu od 27 lat. I powiem wprost: zdrowie psychiczne liderów w Polsce wciąż jest tematem „obok”. Niby mówimy o nim coraz głośniej, ale chowamy go pod eleganckimi nazwami: coaching, mentoring, rozwój. Brzmi lepiej, bezpieczniej, tylko że prawda jest inna – to nadal rozmowa o kondycji psychicznej człowieka, a tej kondycji po prostu coraz bardziej brakuje. Według danych Instytutu Gallupa około 65–70% pracowników w Polsce doświadcza objawów wypalenia zawodowego, a co czwarta osoba jest w stanie silnego wypalenia. 40–50% pracowników aktywnie myśli o zmianie pracy (Randstad, Pracuj.pl), jedna na trzy osoby nawet codziennie myśli o odejściu.
Obrazując, oznacza to, że w małym przedsiębiorstwie dziesięcioosobowym pięciu pracowników rozważa odejście, a trzech z nich jest już mentalnie poza firmą. Najgorsze jest to, że dalej mówimy sobie: „dowozimy”. W gabinecie często trafiają do mnie osoby, którym trudno uznać, że czas zadbać o siebie, że jedna tabletka nie wystarczy. Dając tak wiele innym, trudno nam jest zobaczyć siebie oraz swoje potrzeby w całej układance. Partner, dzieci lub brak czasu na zbudowanie relacji to najczęstsze trudności obecnych czasów. Za płaszczykiem ambicji kryje się samotność, która wraca do nas w postaci pracoholizmu. Jesteśmy mistrzami zastępowania i kompensacji emocji, a to wszystko sprawia, że trudno jest nam zobaczyć, że mamy kryzys zdrowia psychicznego w pracy.
Fakty, których nie można bagatelizować
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia dostęp do psychiatry w Polsce nadal oznacza miesiące czekania, profilaktyka praktycznie nie istnieje. Polska znajduje się w ogonie Europy, jeśli chodzi o dobrostan psychiczny kobiet – badania pokazują, że Polki deklarują jeden z najniższych poziomów dobrostanu w UE i są na ostatnim miejscu, jeśli chodzi o pewność siebie. Ponad 60% menedżerów w Europie doświadcza chronicznego stresu zawodowego, a Polska jest w czołówce krajów o wysokim poziomie wypalenia. Piętnaście osób dziennie popełnia samobójstwo, a 53 ma próbę samobójczą. Liderzy pracują więcej godzin niż ich zespoły, ale nie mają przestrzeni na regenerację. I teraz pytanie: jakim kosztem? Emocje nie znikają, kiedy je ignorujesz, one się kumulują w decyzjach, jakie podejmujesz, w negocjacjach, w relacjach lub ich braku, w jakości snu, życia, w ciele. Ból, zmęczenie nawet po weekendzie, trudność z odpoczynkiem to symptomy, na które reagujemy zbyt późno.
Żyjemy cudzym życiem i dziwimy się, że nasze nie działa
Scrollujesz LinkedIna, Instagrama i co widzisz? Sukces. Sukces. Sukces. Ładne obrazki, awans, nowe biuro, kolejny projekt kolegi i wakacje z palmami, delfinami i morzem błękitnym jak nigdy dotąd. I co czujesz w środku? Frustracje, napięcie. Porównujesz siebie do innych i ciśniesz dalej, udając, że sygnały z ciała nie występują. Nie dajesz sobie prawa się zatrzymać, bo „inni dają radę”. Działa w Tobie syndrom: „Dam radę. Jeszcze trochę. Jeszcze jeden projekt”. Siebie odkładamy na później. Fakty i statystyki są takie, że tzw. „później” nie istnieje. W ciągu ostatnich pięciu lat, tylko 23% Polaków skorzystało z pomocy psychologicznej i każda z nich zgłosiła się po pomoc w kryzysie. Brak regulacji emocjonalnych często ma swoje konsekwencje również w agresji słownej, szczególnie jak można być anonimowym w internecie. Stąd tak duża skala hejtu w Polsce.
Liderem się stajesz. I to kosztuje więcej, niż myślisz
W moim artykule „Liderem się stajesz, a nie zostajesz” pisałam o procesie dochodzenia do roli lidera. O tym, że przywództwo to nie stanowisko, tylko długa droga, która ma swoją cenę. Niestety niektórzy chcą ją przejść na skróty, wtedy konsekwencje są znacznie większe zarówno dla lidera, jak i dla jego zespołu. Wchodząc w struktury, często bez przygotowania psychicznego, uczymy się zarządzania zespołem, projektem, ale nikt nie uczy nas zarządzania sobą i swoimi emocjami, jakby nie istniały. Nosimy w sobie wiele deficytów, które bardzo szybko pokazują swoje oblicze w sytuacjach trudnych i wymagających od nas opanowania. Niskie poczucie wartości, lęk przed zmianą czy zachowania pasywno-agresywne to częste objawy wśród osób 35+. Jeśli Twoi rodzice pracowali 30 lat w jednym miejscu, to skąd masz mieć odwagę do zmiany? Pracujesz 20 lat, bez planu wyjścia i bez refleksji. Nagle pojawia się kryzys i „chcesz odejść, ale się boisz”, bo jesteś uzależniony od napisu na wizytówce, statusu, pieniędzy, stylu życia. Często już zapominamy, co było dla nas ważne. Oddajemy naszą wolność za złotą klatkę.
Korporacja nie jest problemem. Problemem jest brak świadomości swoich potrzeb i stawianie granic
Z wywiadów, które prowadziłam, wiem jedno: ludzie nie „utykają” w korporacjach przez przypadek. Utykają, bo nie mieli planu wejścia ani planu wyjścia. Nie znają siebie i robią zbyt mało albo nic nie robią, aby to zmienić. A kiedy nie znamy siebie, podejmujemy decyzje z poziomu lęku, a nie wyboru. I wtedy zaczyna się życie na autopilocie. Trudno nam odmawiać bez poczucia winy i szybko okazuje się, że mamy trzy etaty w jednym. Szukamy regeneracji na siłowni w biegu lub równie szybkim wyjeździe na weekend. Z reguły taka forma nie daje nam ani relaksu, ani poczucia zrobienia czegoś dla siebie. Będąc w pięknych górach, nie skupiamy się na otaczającym nas pięknie natury czy zapachu ziemi, tylko czym prędzej ustawiamy się do selfie, które szybko ląduje w przestrzeni publicznej. Brak zgody na celebrację chwili, ciszę i zatrzymanie momentu tylko dla siebie. Patrząc na moje profile, można uznać, że podróże są mi obce, tymczasem w moim portfolio wyjazdów są wszystkie kontynenty. Postanowiłam tylko ten czas zachować dla siebie, a ewentualne zdjęcia pokazuję świadomie tylko tym, o których ja decyduję, a nie algorytm. Bardzo polecam taki trening uważności podczas kolejnego wyjazdu.
Z jakiego powodu nie umiemy odpoczywać? Bo odpoczynek wymaga kontaktu ze sobą, a tego boimy się najbardziej. Cisza oznacza konfrontację: z tym, co niewygodne, z tym, co odkładane, z tym, co prawdziwe. Dlatego wybieramy działanie, bo działanie bardzo skutecznie zagłusza to, z czym boimy się spotkać. Praca w korporacji jest bardzo przydatna do tego, aby przestać czuć swoje potrzeby. Oczywiście to również miejsce, w którym możemy nauczyć się siebie, poznać swoje talenty, ograniczenia, ale pod jednym warunkiem. Nie popłyniemy z prądem, tylko świadomie wytyczymy sobie plan, którego będziemy się trzymać i realizować jego elementy.
Profilaktyka zdrowia psychicznego – luksus czy konieczność?
Dla mnie odpowiedź jest prosta. Profilaktyka to nie opcja, to fundament naszego życia. Tak jak robimy badania krwi, tak warto „sprawdzać” swój stan emocjonalny. Regularnie, bo terapia to nie jest słabość, to odwaga do świadomego życia. Biznes bez emocji nie istnieje. Każda decyzja ma komponent emocjonalny, zatrudnienie, zwolnienie, negocjacje, rozwiązywanie konfliktów, sprzedaż. Jeśli lider nie rozumie własnych emocji, to również nie będzie rozumiał emocji klientów czy współpracowników. A to w dłuższej perspektywie zemści się zarówno na nim, jak i na kondycji psychicznej zespołu oraz firmy.
Ogólnopolski Miesiąc Zdrowia Psychicznego – czas na zmianę!
Wszystkie wspomniane stany są mi bardzo znane. Syndrom „dam radę” przez lata był moim drogowskazem i dlatego bardzo skutecznie przekierował mnie na fotel psychoterapeuty. Całe szczęście istnieją oznaki, że zmiana jest potrzebna. Kilka dni temu miałam przyjemność być na konferencji firmy Waler Herz. Wspaniale było słyszeć, że zarówno organizatorzy, jak i zaproszeni goście zwrócili uwagę, że obok ładnej przestrzeni, światła, wygodnego fotela bardzo ważne jest, aby działy HR w swoich firmach stawiały na wsparcie psychiczne. Jako prezes i założycielka Fundacji Terapia to NIE wstyd od kilku lat w przestrzeni publicznej staramy się pokazywać, jak ważne jest łamanie schematów myślenia na temat psychoterapii. Stworzony pierwszy w Polsce mobilny gabinet terapeutyczny TERAPIOBUS dobitnie pokazuje, jak duże są potrzeby wyjścia z tematem na ulicę. Dlatego w 2026 roku postanowiłam zainicjować pilotaż Ogólnopolskiego Miesiąca Zdrowia Psychicznego, który będzie początkiem ruchu na rzecz profilaktyki zdrowia psychicznego w życiu prywatnym i w firmach.
Zapraszam już dzisiaj firmy, osoby prywatne, darczyńców do wzięcia udziału w tej ważnej kampanii społecznej, która będzie trwała od 10 września, tj. Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom, do 10 października, tj. Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego. To będzie czas na edukację zespołów, na realne działania profilaktyczne, objazd TERAPIOBUSA po wybranych miastach oraz stworzenie i wdrożenie strategii profilaktyki zdrowia psychicznego w firmach. Zdrowie psychiczne pracownika to nie benefit, to warunek zdrowego funkcjonowania organizacji.
Może warto, aby teraz zadać sobie najważniejsze pytanie?
Czy naprawdę chcesz dalej udawać, że wszystko jest w porządku?
Czy masz odwagę powiedzieć: „Nie odkładam siebie na później i działam!”?
Możesz mieć wyniki, stanowisko, uznanie, pieniądze, ale jednocześnie nie mieć siebie. Bez kontaktu ze sobą trudno odczuwać przyjemność i satysfakcję z tego, co już się zdobyło. Łatwo wpaść w pułapkę wiecznego więcej, mocniej, gdzie każdy sukces trwa chwilę, a potem znowu zaczyna się bieg, jak w kołowrotku, który nigdy nie prowadzi do celu.
RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ!
Zgłoś swoją firmę do naszej kampanii społecznej już dzisiaj i razem zmieńmy rzeczywistość.
Napisz na: fundacja@terapiatoniewstyd.pl
Wesprzyj nas: Fundacja Terapia to NIE wstyd
Numer KRS: 0000930747
Nr konta: 12 1140 2004 0000 3102 8476 8624
Dziękuję i zapraszam!

Anna Węgrzyn – strateg zmian, mediatorka, terapeutka, coach, praktyk IFS. Założycielka i prezeska Fundacji Terapia to NIE wstyd. Wspiera ludzi w rozwiązywaniu problemów i realizacji ich celów. Pomaga w osiąganiu lepszego i pełnego jakości życia. Specjalizuje się w zakresie strategii zmiany życia lub zmiany w strukturze firmy. Podejmuje tematy trudne i ważne społecznie. Inicjatorka kampanii społecznej Terapia to NIE wstyd. Chce zmniejszyć statystki w zakresie samobójstw oraz zachorowań na depresję. Właścicielka centrum psychoterapii „Centrum Zmiany w Życiu w Warszawie.
Tel. 692-803-888
Zdjęcia autorki: Małgorzata Dąbrowska, reszta archiwum fundacji


